Konkurs biologiczny - etap wojewódzki, lubelskie: arkusz ćwiczeniowy nr 1
18 własnych zadań w układzie etapu wojewódzkiego: 90 minut, 40 punktów. Zakres: genetyka (grupy krwi, mitoza i mejoza, mutacje), ewolucja, ekologia i ochrona przyrody oraz treści poszerzone - białka, transport przez błony, mitochondrium i oddychanie komórkowe, transkrypcja i translacja, protisty, widłaki i skrzypy. Ćwiczy krzyżówki genetyczne, odczyt kodu genetycznego, analizę sieci troficznej, wykresu i doświadczenia oraz pracę ze schematami i zdjęciami. Na końcu odpowiedzi i punktacja.
- 18zadania
- 40punkty
- 90 minczas pracy
- 21strony PDF
Pobierz arkusz z rozwiązaniami
Wyślemy link do PDF na Twój e-mail. Na końcu pliku są odpowiedzi, pełne rozwiązania i zasady punktowania jak w kluczu organizatora.
Co sprawdza arkusz
- G2Genetyka: znaczenie mitozy i mejozy, komórki haploidalne i diploidalne.
- G3Genetyka: podstawowe pojęcia (allel, homozygota, heterozygota, dominacja), autosomy i chromosomy płci, dziedziczenie płci, mutacje, choroby genetyczne, nowotwory.
- G4Genetyka: dziedziczenie grup krwi człowieka (układ AB0, czynnik Rh) - krzyżówki genetyczne.
- E1Ewolucja życia: dobór naturalny i dobór sztuczny.
- E2Ewolucja życia: podobieństwa i różnice między człowiekiem a małpami człekokształtnymi.
- EK1Ekologia: struktura troficzna ekosystemu, łańcuchy pokarmowe i sieci troficzne.
- EK2Ekologia: zakres tolerancji organizmu (analiza wykresu).
- EK3Ekologia: odnawialne i nieodnawialne zasoby przyrody.
- EK4Ochrona przyrody: formy ochrony przyrody w Polsce.
- P1Treści poszerzone: biologiczne znaczenie białek (kolagen, keratyna, fibrynogen, mioglobina, histony).
- P2Treści poszerzone: rodzaje transportu substancji do i z komórki (dyfuzja, endocytoza, egzocytoza).
- P4Treści poszerzone: związek budowy mitochondrium z przebiegiem oddychania komórkowego, etapy oddychania komórkowego.
- P5Treści poszerzone: przebieg transkrypcji i translacji, kod genetyczny; skutki mutacji.
- P9Treści poszerzone: protisty - budowa komórki pantofelka, osmoregulacja.
- P11Treści poszerzone: budowa i charakterystyka widłakowych i skrzypowych.
- R13Zakres etapu rejonowego - homeostaza: utrzymywanie stałej temperatury ciała.
- S8Zakres etapu szkolnego - mięczaki: sposób odżywiania się małży, ślimaków i głowonogów.
- U2Planowanie i analiza doświadczeń: problem badawczy, próba kontrolna, wniosek (wpływ promieniowania UV - czynnika mutagennego - na drożdże).
Skąd te oznaczenia? Oznaczenia odsyłają do części „9. Konkurs biologiczny” dokumentu kuratorium „Zakresy wymagań…” (link poniżej). P1-P11 to punkty 1)-11) listy „Poszerzenie treści podstawy programowej na etapie wojewódzkim”, np. P9 to „protisty - organizmy o różnorodnej budowie komórkowej”. G, E i EK to nasze grupy punktów z działów Genetyka, Ewolucja życia, Ekologia i ochrona środowiska oraz Zagrożenia różnorodności biologicznej (inne niż numery w dokumencie). R13 i S8 to punkty etapów rejonowego i szkolnego liczone od góry, a U2 - umiejętność 2) z Etapu I.
Zakres wymagań organizatora ↗Jak powstał ten arkusz
Zadania są nasze, napisane od nowa: wzorowaliśmy się na typach zadań, punktacji i czasie pracy z poprzednich edycji (Układ, typy zadań i punktacja wzorowane na arkuszach etapu wojewódzkiego Konkursu biologicznego Lubelskiego Kuratora Oświaty z edycji 2024/25 i 2025/26 (90 min, 40 pkt, 15-16 zadań z podpunktami: P/F, jednokrotny wybór, przyporządkowanie, krzyżówki genetyczne, analiza schematów i tabel); zakres wg „Zakresu wymagań 2026/2027” (rozdz. 9.2, etap III). Wszystkie zadania, schematy i dane napisane od nowa; montaż trzech zdjęć z Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0 - metryka na końcu arkusza).) oraz na zakresie wymagań organizatora na 2026/27. To nie są oryginalne zadania konkursowe. Każde zadanie rozwiązał niezależnie drugi autor, a odpowiedzi sprawdziliśmy z kluczem.
Czego ten arkusz nie ćwiczy: zadań z rysunkami i schematami z podręczników i arkuszy maturalnych, na których rysuje się bezpośrednio (dorysowanie strzałki, zaznaczenie klamrą) - tu zastępują je schematy własne i odpowiedzi pisemne; arkusz mniej powtarza też treści etapu rejonowego (układy narządów człowieka).
Zakres wymagań organizatora ↗
