Konkurs biologiczny - etap szkolny, małopolskie: arkusz ćwiczeniowy nr 1

Pobierz arkusz z rozwiązaniami

Wyślemy link do PDF na Twój e-mail. Na końcu pliku są odpowiedzi, pełne rozwiązania i zasady punktowania jak w kluczu organizatora.

Co sprawdza arkusz

• SP I.4Rozpoznawanie na zdjęciu mikroskopowym podstawowych elementów budowy komórki roślinnej (ściana komórkowa, jądro komórkowe, chloroplasty) i ich funkcje (PP SP biologia I.4 - zakres, pkt 1-2 i 4).
• SP II.5.3Identyfikacja organizmu jako przedstawiciela skrzypowych na podstawie cech budowy zewnętrznej (PP SP II.5.3).
• SP II.1.3, II.5.4Posługiwanie się prostym kluczem do oznaczania organizmów; rodzime drzewa nagonasienne (PP SP II.1.3 i II.5.4).
• SP II.5.2; Z7-8Doświadczenie wykazujące zdolność mchów do chłonięcia wody: problem badawczy, analiza wyników z uwzględnieniem próby kontrolnej, proste obliczenia; znaczenie mchów (PP SP II.5.2c; zakres, pkt 7-8).
• PRZ 2.4-2.5; SP II.6Grzyby kapeluszowe i grzyby trujące występujące w Polsce, zasady zbierania grzybów, rola grzybni (PP przyrody 2026, pkt 2.4-2.5 - zakres, pkt 3; PP SP II.6).
• SP II.7.6, II.3.4Cechy pajęczaków; drogi rozprzestrzeniania się i profilaktyka boreliozy (PP SP II.7.6 i II.3.4).
• SP II.7.4Drogi inwazji nicieni pasożytniczych (owsik) i profilaktyka (PP SP II.7.4c).
• SP II.7.12Przystosowania ptaków do lotu (PP SP II.7.12b).
• SP III.4.1, 4.4Rozpoznawanie elementów układu pokarmowego na schemacie, ich funkcje i miejsca trawienia (PP SP III.4.1 i III.4.4 - zakres, pkt 4).
• Z6; lit. 3Odczytywanie i interpretacja danych z tabeli - mikrobiota w odcinkach przewodu pokarmowego (zakres, pkt 6; literatura etapu szkolnego, poz. 3 - G. Enders).
• Z6, Z12; lit. 3Praca z tekstem źródłowym (tekst modelowy): kształtowanie się mikrobioty jelitowej, probiotyki i prebiotyki, antybiotyki (zakres, pkt 6 i 12; literatura etapu szkolnego, poz. 3; PP SP IV.4).
• SP VI.2Dobór naturalny na przykładzie powstawania oporności bakterii na antybiotyki (PP SP VI.2).
• SP III.4.2Przyczyny próchnicy i zasady jej profilaktyki (PP SP III.4.2).
• SP III.4.7; Z8Obliczanie indeksu masy ciała (BMI) (PP SP III.4.7; zakres, pkt 8).
• PRZ 6.2; Z8Analiza informacji z etykiet żywności (wartość energetyczna, zawartość cukrów, tłuszczu, białka) i związek składu produktów ze zdrowiem (PP przyrody 2026, pkt 6.2 - zakres, pkt 3 i 8).
• SP III.6.7AIDS jako zaburzenie mechanizmów odporności; drogi zakażenia HIV (PP SP III.6.7).
• SP III.6.1Narządy układu odpornościowego (śledziona, grasica, węzły chłonne) i ich funkcje (PP SP III.6.1).
• SP III.7.4; Z7Doświadczenie wykrywające dwutlenek węgla w powietrzu wydychanym; hipoteza (PP SP III.7.4; zakres, pkt 7).
• SP III.5.2, III.7.4Krążenie krwi w obiegu dużym i małym a wymiana gazowa w tkankach i płucach (PP SP III.5.2 i III.7.4).
• SP III.7.2Mechanizm wentylacji płuc (wdech i wydech) (PP SP III.7.2).
• SP III.8.2Elementy układu moczowego i ich funkcje (PP SP III.8.2).
• SP IV.1Współdziałanie układów narządów w utrzymaniu ilości wody w organizmie i temperatury ciała (PP SP IV.1).
• SP III.9.3Łuk odruchowy (PP SP III.9.3).
• SP III.9.2Rola współczulnej i przywspółczulnej części autonomicznego układu nerwowego; stres (PP SP III.9.2 i III.9.4).
• SP III.11.1Gruczoły dokrewne i ich hormony - hormon wzrostu (PP SP III.11.1).
• SP V.6, V.11; Z8Dziedziczenie jednogenowe na przykładzie mukowiscydozy; analiza rodowodu, genotypy, prawdopodobieństwo (PP SP V.6 i V.11; zakres, pkt 8).
• SP V.10Mutacje i czynniki mutagenne (PP SP V.10).
• SP VII.5-6Struktura troficzna ekosystemu; analiza sieci pokarmowej przedstawionej na schemacie (PP SP VII.5-6).
• SP VII.7; Z6Zakres tolerancji organizmów na temperaturę - analiza wykresu (PP SP VII.7; zakres, pkt 6).
• SP VIII.5Formy ochrony przyrody w Polsce (PP SP VIII.5).
• SP II.5.5Rozmnażanie wegetatywne roślin (PP SP II.5.5d).
• SP III.4.8Choroby układu pokarmowego (WZW A, WZW B) i ich profilaktyka (PP SP III.4.8).

Jak powstał ten arkusz

Zadania są nasze, napisane od nowa: wzorowaliśmy się na typach zadań, punktacji i czasie pracy z poprzednich edycji (Format wzorowany na arkuszach etapu szkolnego Małopolskiego Konkursu Biologicznego z edycji 2023/24-2026/27 (wyłącznie zadania zamknięte jednokrotnego i wielokrotnego wyboru na karcie odpowiedzi, 1 pkt za podpunkt, 0/1), zwłaszcza na arkuszu z 8.10.2026 (18 zadań, 40 pkt, 75 min); zakres wg zał. nr 2 do regulaminu 2026/27. Wszystkie zadania, tekst modelowy i dane modelowe napisane od nowa.) oraz na zakresie wymagań organizatora na 2026/27. To nie są oryginalne zadania konkursowe. Każde zadanie rozwiązał niezależnie drugi autor, a odpowiedzi sprawdziliśmy z kluczem.

Czego ten arkusz nie ćwiczy: realistycznych rycin anatomicznych z podręczników (serce, szkielet, kwiat, mięśnie) - w arkuszu szkolnym 2026/27 dawały ok. 8 pkt; tu zastępuje je uproszczony schemat układu pokarmowego. Zadania do lektury etapu szkolnego (G. Enders) opierają się na tekście modelowym, a nie na treści książki.