Konkurs biologiczny - etap wojewódzki, mazowieckie: arkusz ćwiczeniowy nr 1

Pobierz arkusz z rozwiązaniami

Wyślemy link do PDF na Twój e-mail. Na końcu pliku są odpowiedzi, pełne rozwiązania i zasady punktowania jak w kluczu organizatora.

Co sprawdza arkusz

• R-3, S-7, W-25Laktoza jako dwucukier (poszerzenie etapu II, pkt 3); fermentacja przeprowadzana przez bakterie (poszerzenie etapu I, pkt 7); rodzaje doboru naturalnego (poszerzenie etapu III, pkt 25; PP VI.2).
• W-1–2Mitoza i mejoza: przebieg, porównanie, liczba chromosomów w komórkach potomnych (poszerzenie etapu III, pkt 1-2; PP V.4).
• W-3Różnica między informacją genetyczną a kodem genetycznym (poszerzenie etapu III, pkt 3).
• W-7–8, W-10Ekspresja informacji genetycznej: transkrypcja i translacja, miejsce translacji w komórce; mutacja genowa a sekwencja aminokwasów (poszerzenie etapu III, pkt 7-8 i 10).
• R-8Modyfikacje kwiatów: wiatropylność i owadopylność (poszerzenie etapu II, pkt 8; PP II.4.4).
• R-14–16, W-19Pierścienice: wymiana gazowa, sposób odżywiania, znaczenie dla gleby (poszerzenie etapu II, pkt 14-16); łańcuch spasania i detrytusowy (poszerzenie etapu III, pkt 19).
• R-17Przeobrażenie zupełne i niezupełne owadów (poszerzenie etapu II, pkt 17; PP II.6.6).
• R-19, R-24Odżywianie kręgowców roślinożernych: uzębienie, trawienie celulozy z udziałem mikroorganizmów (poszerzenie etapu II, pkt 19); bóbr - gatunek chroniony (pkt 24).
• PP III.8.2Łuk odruchowy, odruchy warunkowe i bezwarunkowe, odruch kolanowy (PP III.8.1-2).
• PP III.6.3Doświadczenie wykrywające dwutlenek węgla w powietrzu wydychanym, próba kontrolna; pochodzenie dwutlenku węgla - oddychanie komórkowe i transport przez krew (PP III.6.3, PP I.5; wymagania ogólne konkursu).
• R-5Białka: fibryna (poszerzenie etapu II, pkt 5); krzepnięcie krwi (PP III.4.3).
• W-9Dziedziczenie cech sprzężonych z płcią: analiza rodowodu, krzyżówka z szachownicą Punnetta (poszerzenie etapu III, pkt 9; PP V.6-7).
• W-10–11Mutacje chromosomowe liczbowe (zespół Turnera) i choroby warunkowane mutacjami genowymi: mukowiscydoza, fenyloketonuria, pląsawica Huntingtona (poszerzenie etapu III, pkt 10-11; PP V.10).
• W-12–13Biotechnologia nowoczesna: enzymy restrykcyjne, otrzymywanie organizmów transgenicznych; uniwersalność kodu genetycznego (poszerzenie etapu III, pkt 12-13 i 3).
• W-12Metody biotechnologii nowoczesnej: PCR i elektroforeza w analizie DNA (poszerzenie etapu III, pkt 12).
• W-19Sieć pokarmowa, poziomy troficzne, przepływ energii i piramida energii (poszerzenie etapu III, pkt 19; PP VII.5-6).
• W-17–18Zakres tolerancji na stężenie tlenków siarki, bioindykatory; porosty - mutualizm grzyba i glonu (poszerzenie etapu III, pkt 17-18; PP VII.4, VII.7).
• W-21–22Formy ochrony przyrody w Polsce; cechy Kampinoskiego Parku Narodowego (poszerzenie etapu III, pkt 21-22; PP VIII.4).

Jak powstał ten arkusz

Zadania są nasze, napisane od nowa: wzorowaliśmy się na typach zadań, punktacji i czasie pracy z poprzednich edycji (Układ, typy zadań i punktacja wzorowane na arkuszach etapu wojewódzkiego Przedmiotowego Konkursu Biologicznego Mazowieckiego Kuratora Oświaty z edycji 2021/22-2025/26 (40 pkt, 90 min, 15-18 zadań z podpunktami, ilustracja w ok. 55-70% punktów); zakres wg programu merytorycznego 2026/27, etap III (kumulatywny z etapami I i II). Wszystkie zadania, teksty, schematy, wykresy i dane napisane od nowa; trzy zdjęcia z Wikimedia Commons (domena publiczna, CC0, CC BY-SA - metryka na końcu arkusza).) oraz na zakresie wymagań organizatora na 2026/27. To nie są oryginalne zadania konkursowe. Każde zadanie rozwiązał niezależnie drugi autor, a odpowiedzi sprawdziliśmy z kluczem.

Czego ten arkusz nie ćwiczy: zadań do trzech obowiązkowych artykułów „Wiedzy i Życia” dla etapu wojewódzkiego (w realnym arkuszu zwykle 1-2 zadania) oraz zadań opartych na wynikach prawdziwych badań naukowych i rycinach z podręczników akademickich - u nas wykresy mają dane modelowe, a schematy są uproszczone.