Konkurs biologiczny - etap rejonowy, podkarpackie: arkusz ćwiczeniowy nr 1
26 własnych zadań w układzie etapu rejonowego: 90 minut, 62 punkty. Zakres etapu: człowiek - skóra i termoregulacja, kości i mięśnie, odżywianie, trawienie, krew i grupy krwi, krążenie, odporność, oddychanie, wydalanie, hormony i stres, zmysły, rozwój, a także wpływ alergenów, smogu, hałasu, dopingu, alkoholu i zbyt krótkiego snu na zdrowie. Ćwiczy wszystkie doświadczenia obowiązkowe etapu, analizę wykresów, tabel i tekstów oraz rozpoznawanie struktur na schematach i mikrofotografii. Na końcu odpowiedzi i punktacja.
- 26zadania
- 62punkty
- 90 minczas pracy
- 29strony PDF
Pobierz arkusz z rozwiązaniami
Wyślemy link do PDF na Twój e-mail. Na końcu pliku są odpowiedzi, pełne rozwiązania i zasady punktowania jak w kluczu organizatora.
Co sprawdza arkusz
- S1Zakres etapu szkolnego, dział 1: makro- i mikroelementy i skutki ich niedoboru u człowieka; wirusy i choroby wirusowe człowieka.
- S3Zakres etapu szkolnego, dział 3: choroby wywoływane przez bakterie i protisty (borelioza, salmonelloza, toksoplazmoza, malaria), drogi zakażenia i profilaktyka.
- R1.1Budowa i działanie układów narządów człowieka (powłoka ciała, ruch, pokarmowy, krążenia, wydalniczy, nerwowy i zmysły, rozrodczy z rozwojem człowieka); związek budowy z funkcją i współdziałanie układów.
- R1.2Rozpoznawanie elementów budowy układów i narządów na schematach i zdjęciach; grupy krwi układu AB0 i Rh, zasady transfuzji, znaczenie krwiodawstwa.
- R1.3Typy odporności; różnica między surowicą a szczepionką i mechanizm ich działania.
- R1.5Czynniki prawidłowego funkcjonowania układów i narządów, w tym prawidłowe odżywianie i aktywność fizyczna (punkt związany z tematem przewodnim).
- R1.6Czynniki negatywnie wpływające na zdrowie: alergeny, stres, hałas, zaburzenia snu, alkohol, środki dopingujące (punkt związany z tematem przewodnim).
- R2.3Czynniki zaburzające homeostazę, w tym wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie (punkt związany z tematem przewodnim).
- R2.4Mechanizmy i narządy utrzymujące stałość środowiska wewnętrznego: termoregulacja, osmoregulacja, rola hormonów w reakcji na stres (punkt związany z tematem przewodnim).
- RD1Doświadczenie: rola składników chemicznych kości.
- RD2Doświadczenie: wykrywanie obecności wybranych składników pokarmowych w produktach spożywczych.
- RD3Doświadczenie: wpływ substancji zawartych w ślinie na trawienie skrobi.
- RD4Doświadczenie: wpływ wysiłku fizycznego na tętno; odczyt i analiza wyników przedstawionych na wykresie.
- RD5Doświadczenie: wpływ wysiłku fizycznego na częstość oddechu; planowanie i ocena wiarygodności pomiarów.
Skąd te oznaczenia? Oznaczenia odnoszą się do dokumentu „Konkurs z biologii dla uczniów szkół podstawowych województwa podkarpackiego w roku szkolnym 2026/2027” (link poniżej). R1.x i R2.x to punkty części „ETAP REJONOWY”: pierwsza cyfra to numer działu organizatora (1 „Organizm człowieka”, 2 „Homeostaza”), druga to kolejny punkt w dziale - liczymy je sami od góry, np. R1.3 to trzeci punkt: typy odporności, surowica a szczepionka. RD1-RD5 to kolejne doświadczenia z wykazu tego etapu. S1 i S3 to działy 1 i 3 etapu szkolnego, obowiązujące też na rejonowym.
Zakres wymagań organizatora ↗Jak powstał ten arkusz
Zadania są nasze, napisane od nowa: wzorowaliśmy się na typach zadań, punktacji i czasie pracy z poprzednich edycji (Układ, typy zadań i punktacja wzorowane na arkuszach etapu rejonowego Konkursu z Biologii Podkarpackiego Kuratora Oświaty z edycji 2022/23-2025/26 (90 min, 62-84 pkt, 14-26 zadań, zadania zamknięte i otwarte krótkiej odpowiedzi, schematy i wykresy); zakres wg „Zakresu wymagań 2026/2027”. Wszystkie zadania, teksty, schematy i dane napisane od nowa; mikrofotografia z Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0 - metryka na końcu arkusza).) oraz na zakresie wymagań organizatora na 2026/27. To nie są oryginalne zadania konkursowe. Każde zadanie rozwiązał niezależnie drugi autor, a odpowiedzi sprawdziliśmy z kluczem.
Czego ten arkusz nie ćwiczy: zadań z realistycznymi rysunkami narządów i mikrofotografiami tkanek z podręczników i platformy ZPE (w realnym arkuszu ok. 1/4-1/2 punktów) - tu zastępują je uproszczone schematy własne i jedna mikrofotografia krwi.
Zakres wymagań organizatora ↗
