Konkurs biologiczny - etap wojewódzki, podkarpackie: arkusz ćwiczeniowy nr 1

Pobierz arkusz z rozwiązaniami

Wyślemy link do PDF na Twój e-mail. Na końcu pliku są odpowiedzi, pełne rozwiązania i zasady punktowania jak w kluczu organizatora.

Co sprawdza arkusz

• W1.1Zastosowania genetyki i biotechnologii w medycynie, rolnictwie i ochronie środowiska.
• W1.2Organizacja DNA w genomie i lokalizacja DNA w komórce (chromatyna, chromosom, DNA jądrowe i pozajądrowe).
• W1.3Struktura podwójnej helisy DNA, komplementarność zasad, replikacja.
• W1.4Znaczenie mitozy i mejozy; komórki haploidalne i diploidalne; chromosomy.
• W1.5Dziedziczenie cech jednogenowych; krzyżówki z szachownicą Punnetta (także w hodowli zwierząt).
• W1.6Dziedziczenie płci u człowieka i choroby sprzężone z płcią (hemofilia).
• W1.7Analiza drzew rodowych i dziedziczenie grup krwi w układzie AB0.
• W1.8Mutacje i czynniki mutagenne; choroby genetyczne człowieka (fenyloketonuria).
• W1.9Nowotwory jako skutek niekontrolowanych podziałów komórek i czynniki sprzyjające ich rozwojowi.
• W2.1Pojęcie ewolucji, źródła wiedzy o jej przebiegu i dowody (paleontologiczne).
• W2.2Podobieństwa i różnice między człowiekiem a innymi naczelnymi jako wynik ewolucji.
• W2.3Dobór naturalny i sztuczny - przykłady i różnice.
• W3.1Tolerancja ekologiczna, interpretacja wykresu zakresu tolerancji (punkt związany z tematem przewodnim).
• W3.3Cechy populacji: rozmieszczenie i zagęszczenie gatunku rośliny zielnej.
• W3.5Łańcuchy i sieci pokarmowe, poziomy troficzne i przepływ energii (punkt związany z tematem przewodnim).
• W3.7Oddziaływania antagonistyczne i nieantagonistyczne - przykłady (punkt związany z tematem przewodnim).
• W3.10Przyczyny i skutki zanieczyszczenia wód, powietrza i gleb; metody ochrony i rekultywacji (punkt związany z tematem przewodnim).
• W3.12Gospodarcze użytkowanie ekosystemów zgodne z zasadą zrównoważonego rozwoju (punkt związany z tematem przewodnim).
• W3.15Formy ochrony przyrody w Polsce i uzasadnienie ich stosowania dla zachowania gatunków (punkt związany z tematem przewodnim).
• W3.16Przyczyny zagrożeń różnorodności biologicznej (gatunki inwazyjne) i ich skutki (punkt związany z tematem przewodnim).
• WD1Obserwacja: stopień zanieczyszczenia powietrza na podstawie obecności i pokrycia kory drzew przez porosty.
• WD2Doświadczenie: wpływ kwaśnych opadów na kiełkowanie nasion i rozwój roślin (podlewanie roztworem octu).
• WD3Obserwacja: tempo rozkładu różnych rodzajów odpadów.
• WD4Doświadczenie: hodowla glonów i wpływ różnych czynników na zakwit wód.
• WD5Doświadczenie: wpływ oleju na funkcjonowanie piór ptaków wodnych.

Jak powstał ten arkusz

Zadania są nasze, napisane od nowa: wzorowaliśmy się na typach zadań, punktacji i czasie pracy z poprzednich edycji (Układ, typy zadań i punktacja wzorowane na arkuszach etapu wojewódzkiego Konkursu z Biologii Podkarpackiego Kuratora Oświaty z edycji 2022/23-2025/26 (90 min, 65-75 pkt, 12-30 zadań; genetyka, ewolucja i ekologia z treściami etapów wcześniejszych); zakres wg „Zakresu wymagań 2026/2027”. Wszystkie zadania, teksty, schematy i dane napisane od nowa; dwie fotografie z Wikimedia Commons (CC BY 4.0, CC BY-SA 3.0 - metryka na końcu arkusza).) oraz na zakresie wymagań organizatora na 2026/27. To nie są oryginalne zadania konkursowe. Każde zadanie rozwiązał niezależnie drugi autor, a odpowiedzi sprawdziliśmy z kluczem.

Czego ten arkusz nie ćwiczy: zadań z kariotypami, rysunkami z podręczników i ilustracjami z platformy ZPE (w realnych arkuszach kilka-kilkanaście punktów) - zastępują je własne schematy i wykresy oraz dwie fotografie z Wikimedia Commons. Zadania otwarte oceniasz sam według klucza.