Konkurs biologiczny - stopień rejonowy, wielkopolskie: arkusz ćwiczeniowy nr 1

Pobierz arkusz z rozwiązaniami

Wyślemy link do PDF na Twój e-mail. Na końcu pliku są odpowiedzi, pełne rozwiązania i zasady punktowania jak w kluczu organizatora.

Co sprawdza arkusz

• R 1.1-2Struktura i rola DNA i RNA, różnice między nimi; znaczenie struktury podwójnej helisy w replikacji DNA.
• R 1.3-4Budowa chromosomu (chromatydy, centromer), liczba chromosomów w komórkach człowieka, autosomy i chromosomy płci; znaczenie mitozy i mejozy, komórki haploidalne i diploidalne.
• R 1.5; 1.10Nowotwory jako skutek niekontrolowanych podziałów komórek; mutacje i czynniki mutagenne (promieniowanie UV i X, składniki dymu tytoniowego, toksyny grzybów pleśniowych, wirus HPV).
• R 1.6Dziedziczenie jednogenowe; podstawowe pojęcia genetyki (fenotyp, genotyp, allel, homozygota, heterozygota, dominacja, recesywność).
• R 1.7-8Dziedziczenie płci u człowieka; choroby sprzężone z płcią (hemofilia, daltonizm) i ich dziedziczenie.
• R 1.9; Sz 3.6.4Dziedziczenie grup krwi człowieka (układ AB0, czynnik Rh); konflikt serologiczny.
• R 1.8; 1.11Choroby genetyczne człowieka (mukowiscydoza, zespół Downa, anemia sierpowata) i choroby sprzężone z płcią.
• R 1.12Wybrane zagadnienia inżynierii genetycznej: mikroślady biologiczne w kryminalistyce (ponad podstawę programową).
• R 3.1Źródła wiedzy o ewolucji: narządy homologiczne i analogiczne, konwergencja i dywergencja ewolucyjna.
• R 3.2Dobór naturalny (w tym mechanizm doboru płciowego) i sztuczny; różnice między nimi.
• Sz 3.13.4Stosowanie antybiotyków i innych leków zgodnie z zaleceniem lekarza (dawka, godziny przyjmowania, długość kuracji).
• R 3.3Podobieństwa i różnice między człowiekiem a małpami człekokształtnymi jako wynik procesów ewolucyjnych.
• R 2.1Zagrożenia dla środowiska wynikające z działalności człowieka (m.in. eutrofizacja) i sposoby ich ograniczania.
• Sz 2.7.6.A-B; 2.7.7.DStawonogi (skorupiaki, owady, pajęczaki): cechy budowy i przedstawiciele; rozpoznawanie przedstawicieli grup bezkręgowców po cechach morfologicznych.
• Sz 2.5.5.CModyfikacje korzeni, łodyg i liści jako adaptacje roślin okrytonasiennych.
• Sz 2.7.13.BPorównanie gromad kręgowców pod względem cech budowy, rozmnażania i rozwoju.
• Sz 2.4.3Drogi zakażenia i zasady profilaktyki chorób wywoływanych przez protisty (toksoplazmoza, malaria, śpiączka afrykańska).
• Sz 3.3.2; 3.3.5Cechy budowy fizycznej i chemicznej kości, doświadczenie wykazujące rolę składników chemicznych kości; schorzenia układu ruchu (krzywica).
• Sz 3.8.4Znaczenie badania moczu w diagnostyce zakażeń układu moczowego, kamicy nerkowej i cukrzycy; skład moczu.
• Sz 3.11.1-2Gruczoły dokrewne i ich hormony; antagonistyczne działanie insuliny i glukagonu.
• Sz 3.10.5Zmysł dotyku i umiejscowienie receptorów; doświadczenie sprawdzające gęstość rozmieszczenia receptorów w skórze różnych części ciała.
• Sz 3.10.2Przyczyny powstawania i sposoby korygowania wad wzroku (krótkowzroczność, dalekowzroczność, astygmatyzm).

Jak powstał ten arkusz

Zadania są nasze, napisane od nowa: wzorowaliśmy się na typach zadań, punktacji i czasie pracy z poprzednich edycji (Format wzorowany na testach stopnia rejonowego Wojewódzkiego Konkursu Biologicznego (Wielkopolski Kurator Oświaty) z edycji 2023/24-2025/26: 19-30 zadań, 50-80 pkt, 90 min, zadania wieloczęściowe z informacją wstępną, krzyżówki genetyczne, doświadczenia; liczba zadań i punktów jak w 2025/26. Zakres wg „Obszarów wymaganej wiedzy…” 2026/27, części „A. Stopień szkolny” i „B. Stopień rejonowy”. Wszystkie zadania, dane modelowe i schematy napisane od nowa; zdjęcia z Wikimedia Commons (metryka na końcu arkusza).) oraz na zakresie wymagań organizatora na 2026/27. To nie są oryginalne zadania konkursowe. Każde zadanie rozwiązał niezależnie drugi autor, a odpowiedzi sprawdziliśmy z kluczem.

Czego ten arkusz nie ćwiczy: zadań, w których samodzielnie rysujesz wykres, tabelę lub schemat, projektowania całego doświadczenia z hipotezą (w 2025/26 ok. 6 pkt) i dłuższych wypowiedzi argumentacyjnych. Kuratorium nie ogłosiło formatu na 2026/27: liczbę zadań i punktów (22 zadania, 50 pkt) przyjęliśmy jak w 2025/26; w 2023/24 i 2024/25 test w tym samym czasie (90 minut) miał 80 pkt.