Konkurs kuratoryjny z informatyki - jak się przygotować i co ćwiczyć

O co grasz w konkursie z informatyki

Konkurs przedmiotowy z informatyki organizuje kuratorium oświaty dla uczniów klas 4-8 szkoły podstawowej. Zwykle ma trzy etapy - szkolny, rejonowy i wojewódzki - choć struktura i nazwy etapów różnią się w części województw. Udział jest bezpłatny, a zgłoszenie składa szkoła.

Ważna różnica wobec innych przedmiotów: konkursu z informatyki nie organizuje każde kuratorium. W części województw go po prostu nie ma, dlatego pierwszą rzeczą, którą powinieneś zrobić, jest sprawdzenie, czy konkurs działa u ciebie - zobaczysz to na stronie konkursów kuratoryjnych po wybraniu województwa.

Informatyki nie ma na egzaminie ósmoklasisty, więc tytuł nie daje zwolnienia z egzaminu. Daje za to bardzo dużo w rekrutacji:

• laureat jest przyjmowany do wybranej szkoły średniej w pierwszej kolejności, przed rekrutacją punktową (art. 132 Prawa oświatowego), i dostaje celującą roczną ocenę z informatyki,
• finalista dostaje 7 punktów doliczanych do wyniku rekrutacyjnego (Dz.U. 2025 poz. 464).

Dla kandydata do klasy o profilu informatycznym albo matematyczno-informatycznym to najkrótsza droga do celu. Szczegóły obu tytułów rozkładamy w poradniku laureat i finalista konkursu kuratoryjnego.

Najpierw regulamin - bo tu różnice są największe

W informatyce lektura regulaminu ma znaczenie większe niż w jakimkolwiek innym przedmiocie. To z niego dowiesz się rzeczy, które całkowicie zmieniają sposób przygotowań:

• czy któryś etap odbywa się przy komputerze, czy wszystkie są pisemne,
• jakie środowiska i języki programowania są dopuszczone - to bywa różne w różnych województwach,
• czy w części praktycznej korzysta się z arkusza kalkulacyjnego, bazy danych albo edytora grafiki,
• jakie oprogramowanie będzie dostępne na stanowisku.

Trenowanie przez pół roku w środowisku, którego na zawodach nie będzie, to strata czasu, której da się uniknąć jedną lekturą. Regulamin i zakres materiału znajdziesz przy konkursie w bazie po wybraniu województwa oraz na stronie swojego kuratorium.

Cztery filary materiału

Konkursowa informatyka opiera się na czterech obszarach - i błędem jest trenowanie tylko pierwszego, choć jest najciekawszy:

1. Algorytmika - sposoby zapisu algorytmu (lista kroków, schemat blokowy, pseudokod), algorytmy klasyczne: wyszukiwanie liniowe i binarne, sortowanie, algorytm Euklidesa, sito Eratostenesa, sprawdzanie pierwszości, obliczanie potęg, ciąg Fibonacciego, wyszukiwanie największej i najmniejszej wartości.
2. Programowanie - zmienne i typy, instrukcje warunkowe, pętle (także zagnieżdżone), tablice i listy, funkcje, operacje na tekstach, prosta rekurencja, wczytywanie i wypisywanie danych.
3. Reprezentacja danych i podstawy teoretyczne - system dwójkowy, ósemkowy i szesnastkowy wraz z zamianami, kodowanie znaków, operacje i wyrażenia logiczne, sposób przechowywania obrazu i dźwięku, jednostki informacji.
4. Narzędzia - arkusz kalkulacyjny (formuły, adresowanie względne i bezwzględne, funkcje warunkowe i statystyczne, wykresy), podstawy baz danych (rekordy, pola, proste kwerendy), edytor tekstu (style, spis treści), grafika komputerowa, a do tego sieci, internet, bezpieczeństwo danych i prawo autorskie.

Filary trzeci i czwarty są w arkuszach obecne regularnie, a jednocześnie najczęściej zaniedbywane przez uczniów, którzy „umieją programować”. To tam najłatwiej zdobyć przewagę.

Jak trenować algorytmy i kod

Programowania nie da się nauczyć z filmów - trzeba pisać. Zestaw nawyków, który daje szybki postęp:

• Najpierw algorytm na kartce, potem kod. Zapisz listę kroków albo pseudokod i dopiero potem siadaj do klawiatury - na etapie pisemnym i tak będziesz zapisywać rozwiązanie na papierze.
• Testuj na przypadkach brzegowych. Zero elementów, jeden element, wszystkie równe, wartości ujemne i maksymalne. To tu kryje się większość błędów.
• Śledź działanie programu ręcznie. Rozpisz wartości zmiennych w kolejnych obrotach pętli - to najlepszy trening zadań typu „co wypisze poniższy algorytm”, które wracają w arkuszach stale.
• Rozwiązuj to samo zadanie dwa razy. Raz prostą metodą, raz szybszą; zrozumienie, dlaczego jedna wersja jest lepsza, jest ważniejsze niż napisanie obu.
• Ćwicz operacje na tekstach i liczbach. Odwracanie napisu, palindrom, rozkładanie liczby na cyfry, suma cyfr, zamiana systemów - to klasyka zadań konkursowych.

Arkusz kalkulacyjny - najprostsze punkty w całym konkursie

Zadania z arkusza kalkulacyjnego są przewidywalne i dobrze punktowane, a trenuje się je szybko. Opanuj:

• adresowanie względne i bezwzględne - to podstawa wszystkich zadań z kopiowaniem formuły,
• funkcje warunkowe i ich zagnieżdżanie,
• funkcje statystyczne - suma, średnia, wartość największa i najmniejsza, zliczanie z warunkiem,
• sortowanie i filtrowanie danych,
• dobór typu wykresu do danych i poprawne opisanie osi.

Zrób sobie mały zestaw danych i przećwicz na nim kilkanaście różnych poleceń. Ta godzina zwraca się na arkuszu z nawiązką.

Praca z arkuszami z poprzednich lat

Arkusze poprzednich edycji znajdziesz przy konkursie w bazie po wybraniu województwa - w sekcji z materiałami - oraz na stronie swojego kuratorium. W informatyce są szczególnie ważne, bo pokazują realny udział zadań teoretycznych i praktycznych w twoim regionie.

Ogólną metodę pracy z arkuszami opisujemy w poradniku jak przygotować się do konkursu kuratoryjnego. W informatyce dochodzą do niej trzy rzeczy: jeśli etap jest pisemny, kod pisz odręcznie, bez podpowiedzi edytora; zadania algorytmiczne po sprawdzeniu przepisz na komputer i uruchom, bo zobaczysz błędy niewidoczne na papierze; a zadania z arkusza kalkulacyjnego i baz danych rób realnie w programie, nie „w głowie”.

Etap rejonowy i wojewódzki - większe zadania i optymalizacja

Na wyższych etapach zadania są dłuższe i częściej wymagają złożenia kilku kroków: wczytania danych, przetworzenia ich i wypisania wyniku w określonej postaci. Pojawia się też pytanie o efektywność - czy twoje rozwiązanie zadziała dla dużej liczby danych. Jeśli któryś z etapów odbywa się przy komputerze, trenuj z zegarem: presja czasu przy klawiaturze działa inaczej niż na kartce.

Warto poprosić nauczyciela informatyki o sprawdzenie rozwiązań zapisanych na papierze - liczy się nie tylko poprawność algorytmu, ale i czytelność zapisu, którą ocenia sprawdzający.

Bóbr, InstaLogik i Olimpiada Informatyczna Juniorów

Zanim wystartujesz w konkursie kuratoryjnym, warto oswoić się z zawodami: Bóbr to konkurs myślenia informatycznego, w którym nie trzeba umieć programować, a InstaLogik łączy zadania matematyczne z informatycznymi. W części województw kuratoria i ośrodki edukacji prowadzą też własne konkursy programistyczne - aktualną listę dla twojego regionu znajdziesz w bazie.

Najmocniejszą równoległą ścieżką jest jednak Olimpiada Informatyczna Juniorów - ogólnopolska olimpiada dla uczniów szkół podstawowych. Jej laureaci i finaliści są przyjmowani do wybranej szkoły średniej w pierwszej kolejności na podstawie art. 132 Prawa oświatowego, choć - podobnie jak konkurs kuratoryjny z informatyki - nie daje ona zwolnienia z egzaminu ósmoklasisty. Przygotowania do obu zawodów w dużej mierze się pokrywają. Więcej w poradniku o olimpiadach dla uczniów szkoły podstawowej, a po podstawówce czeka Olimpiada Informatyczna.

Częste błędy w przygotowaniach

• Trening wyłącznie programowania. Arkusz sprawdza także teorię, arkusz kalkulacyjny i podstawy sieci - a te działy bywają pomijane.
• Nauka w środowisku, którego nie będzie na zawodach. Sprawdź regulamin, zanim wybierzesz język i narzędzia.
• Kod tylko na komputerze. Jeśli etap jest pisemny, ćwicz pisanie algorytmu odręcznie, bez podpowiedzi edytora.
• Pomijanie systemów liczbowych. Zamiany między systemami wracają w arkuszach regularnie i są pewnym punktem.
• Brak testów na przypadkach brzegowych. Rozwiązanie działające dla przykładu z treści to jeszcze nie rozwiązanie poprawne.

Sprawdź, czy konkurs z informatyki odbywa się w twoim województwie, na stronie konkursów kuratoryjnych, a terminy etapów pilnuj w kalendarzu. Ogólny plan przygotowań opisujemy w poradniku jak przygotować się do konkursu kuratoryjnego.