Konkurs kuratoryjny z języka niemieckiego - jak się przygotować

O co grasz w konkursie z niemieckiego

Konkurs kuratoryjny z języka niemieckiego to wojewódzki konkurs przedmiotowy organizowany przez kuratorium oświaty dla uczniów klas 4-8 szkoły podstawowej, zwykle w trzech etapach: szkolnym, rejonowym i wojewódzkim (struktura i nazwy etapów bywają w województwach różne). Kuratoria prowadzą go we wszystkich województwach.

Niemiecki może być twoim językiem obcym na egzaminie ósmoklasisty i to podnosi stawkę konkursu. Laureat zyskuje trzy rzeczy:

1. przyjęcie do wybranej szkoły średniej w pierwszej kolejności, przed punktową rekrutacją (art. 132 Prawa oświatowego),
2. celującą roczną ocenę z przedmiotu,
3. zwolnienie z części egzaminu ósmoklasisty z języka obcego nowożytnego, czyli wynik 100% - pod warunkiem że to niemiecki zdajesz jako język obcy na egzaminie (art. 44zx ustawy o systemie oświaty).

Finalista nie jest zwalniany z egzaminu, ale dostaje 7 punktów doliczanych w rekrutacji do szkoły średniej (Dz.U. 2025 poz. 464). Szczegóły w poradnikach o zwolnieniu z egzaminu ósmoklasisty i o laureacie i finaliście konkursu kuratoryjnego.

Warto o tym wiedzieć: wśród olimpiad juniorskich zwalniających z egzaminu ósmoklasisty jest tylko angielski. Dla niemieckiego konkurs kuratoryjny jest w szkole podstawowej jedyną drogą do zwolnienia z części językowej egzaminu - co czyni ten start jeszcze bardziej opłacalnym.

Co sprawdza arkusz z niemieckiego

Zakres wiążący publikuje kuratorium w regulaminie, ale zestaw sprawności jest w językach obcych stały:

• rozumienie ze słuchu - nagranie z zadaniami wyboru, dopasowania albo uzupełniania luk,
• rozumienie tekstu czytanego - teksty dłuższe i trudniejsze niż podręcznikowe, z celowo wplecionym nieznanym słownictwem,
• znajomość środków językowych - luki, transformacje, słowotwórstwo, dobór poprawnej formy,
• wypowiedź pisemna - e-mail, wpis, opis, krótka forma użytkowa lub dłuższy tekst,
• niekiedy wiedza o krajach niemieckiego obszaru językowego oraz na wyższych etapach wypowiedź ustna - sprawdź to w regulaminie swojego województwa.

Ogólny plan przygotowań, wspólny dla wszystkich przedmiotów, opisaliśmy w artykule jak przygotować się do konkursu kuratoryjnego. Poniżej tylko to, co specyficzne dla niemieckiego.

Gramatyka niemiecka - bloki do zamknięcia po kolei

W niemieckim gramatyka jest twardsza niż w angielskim, ale też uczciwsza: reguł jest sporo, za to działają. Zamykaj je blokami, jeden po drugim, i wracaj do wcześniejszych w krótkich powtórkach.

Rodzajnik i rodzaj rzeczownika

Fundament, na którym stoi cała reszta. Ucz się każdego nowego rzeczownika razem z rodzajnikiem i liczbą mnogą - inaczej za pół roku będziesz zgadywać przy każdej deklinacji. Zapamiętuj też końcówki, które podpowiadają rodzaj, bo pozwalają obstawić poprawną formę nawet przy nieznanym słowie.

Cztery przypadki

Odmiana rodzajnika określonego i nieokreślonego, zaimka dzierżawczego i przymiotnika. Osobno ćwicz przymiotnik po rodzajniku określonym, po nieokreślonym i bez rodzajnika - to trzy różne zestawy końcówek i najczęstsze źródło strat punktowych w zadaniach z lukami.

Przyimki i rekcja

Przyimki łączące się z celownikiem, z biernikiem oraz te, które przyjmują raz jeden, raz drugi przypadek w zależności od tego, czy zdanie mówi o położeniu, czy o kierunku. Do tego czasowniki z określonym przyimkiem - najlepiej uczyć się ich od razu w gotowej frazie.

Szyk zdania

Czasownik na drugim miejscu w zdaniu oznajmującym, ramka zdaniowa z drugą częścią orzeczenia na końcu, czasownik na końcu w zdaniu podrzędnym, szyk po spójnikach oraz w pytaniach. Zadania z układaniem zdań z rozsypanki sprawdzają dokładnie to.

Czasy i formy czasownika

Czas teraźniejszy z odmianą nieregularną, czas przeszły złożony wraz z wyborem czasownika posiłkowego, czas przeszły prosty w zakresie regulaminowym, tryb rozkazujący, czasowniki modalne, czasowniki rozdzielnie i nierozdzielnie złożone, formy zwrotne, a na wyższych etapach także strona bierna i podstawy trybu przypuszczającego.

Słownictwo - wykorzystaj budowę niemieckich słów

Niemiecki daje uczącym się prezent, z którego mało kto korzysta: rzeczowniki złożone. Rozkładaj każde długie słowo na części i patrz, jak jest zbudowane - po kilkudziesięciu takich analizach zaczniesz odgadywać znaczenie nowych wyrazów, zamiast się ich uczyć.

Praktyczne zasady pracy ze słownictwem:

1. Rzeczownik zawsze z rodzajnikiem i liczbą mnogą, czasownik zawsze z formami podstawowymi.
2. Czasowniki z przyimkiem zapisuj w całej frazie, nigdy osobno.
3. Zbieraj rodziny wyrazów - przedrostki i przyrostki są w niemieckim regularne i wprost przygotowują do zadań ze słowotwórstwa.
4. Ucz się polami tematycznymi z zakresu regulaminowego: szkoła, dom, zdrowie, podróże, zakupy, środowisko, media.
5. Uważaj na wyrazy podobne do polskich lub angielskich, które znaczą coś innego - to wdzięczna pułapka konkursowa.

Realia krajów niemieckojęzycznych

Jeśli regulamin twojego kuratorium przewiduje blok wiedzy o krajach niemieckiego obszaru językowego, potraktuj go jak osobny przedmiot i ucz się go z listy. Geografia i podział administracyjny, największe miasta, symbole i ustrój, święta i zwyczaje, znane postaci kultury, popularne tradycje i kuchnia. To materiał skończony, więc przy odrobinie systematyczności są to najpewniejsze punkty w całym arkuszu - w przeciwieństwie do słownictwa, którego nigdy nie ma się „dość”.

Codzienna rutyna językowa

Postęp w języku obcym zależy od częstotliwości kontaktu, a nie od długości pojedynczej sesji. Minimalna rutyna, która działa:

• kilkanaście minut słuchania dziennie - materiał wideo, podcast albo krótkie wiadomości po niemiecku,
• jeden krótki tekst do przeczytania z wypisaniem trzech nowych słów wraz z kontekstem,
• seria kilku zdań do przekształcenia lub uzupełnienia, z jednego bloku gramatycznego,
• raz w tygodniu wypowiedź pisemna oddana nauczycielowi do sprawdzenia.

Filmy i seriale oglądaj z napisami niemieckimi zamiast polskich. To jedna zmiana ustawienia, która zamienia oglądanie w trening rozumienia ze słuchu.

Arkusze z poprzednich edycji

Arkusze z poprzednich lat znajdziesz przy konkursie z języka niemieckiego w bazie po wybraniu swojego województwa, w sekcji Materiały - zacznij od huba konkursów kuratoryjnych. Rozwiązuj je bez słownika i na czas, a nagranie odtwarzaj tyle razy, ile przewiduje polecenie.

Po każdym arkuszu podziel błędy na dwie grupy: braki wiedzy i pomyłki z nieuwagi. W niemieckim ta druga grupa to najczęściej końcówka przymiotnika, zły przypadek po przyimku albo czasownik w niewłaściwym miejscu w zdaniu - czyli rzeczy, które naprawia się nawykiem sprawdzania pracy przed oddaniem arkusza.

Etap rejonowy i wojewódzki

Na wyższych etapach teksty są dłuższe, leksyka bogatsza, a zadań otwartych więcej. Częściej pojawiają się też konstrukcje z wyższych półek gramatycznych. Sprawdź w regulaminie, czy zakres materiału się rozszerza i czy przewidziano część ustną, i dopisz nowe zagadnienia do planu od razu po awansie.

Między etapami masz zwykle kilka tygodni. Najlepiej wykorzystać je na dwie rzeczy: intensywne powtórki deklinacji i szyku zdania oraz pisanie dłuższych form pod okiem nauczyciela germanisty.

Najczęstsze błędy

• Uczenie się rzeczowników bez rodzajnika. Bez rodzaju nie zrobisz poprawnie żadnej deklinacji.
• Zaniedbanie końcówek przymiotnika. To najgęściej punktowany drobiazg w całym arkuszu.
• Tłumaczenie szyku zdania z polskiego. Niemieckie zdanie ma własne miejsce dla czasownika i kalka polskiego szyku od razu to psuje.
• Pomijanie słuchania. Sprawności, której nie da się nadrobić w ostatnim tygodniu przed etapem.
• Ignorowanie bloku realioznawczego. Gdy regulamin go przewiduje, to najłatwiejsze punkty do zdobycia.

Co dalej po szkole podstawowej

Jeśli niemiecki wciągnie cię na dobre, w szkole średniej czeka Olimpiada Języka Niemieckiego - olimpiada przedmiotowa, której laureaci i finaliści są zwolnieni z matury z języka niemieckiego z wynikiem 100% na poziomie rozszerzonym. Zasady przywilejów maturalnych opisujemy w poradniku olimpiada a matura. Warto o tym wiedzieć już teraz, bo praca włożona w konkurs kuratoryjny jest dokładnie tą samą pracą, która procentuje później.

Na razie sprawdź terminy: wybierz województwo na hubie konkursów kuratoryjnych, dodaj konkurs gwiazdką do ulubionych i pilnuj etapu szkolnego w kalendarzu. Pierwszy blok gramatyczny możesz zamknąć jeszcze w tym tygodniu.